Bollinger Bands nedir?

Tanım

Bollinger Bands, John Bollinger tarafından 1980'lerin başında geliştirilmiş bir volatilite çerçevesidir. Bollinger göstergeyi ilk kez 1983 yılında Financial News Network'te canlı yayında tanıttı. Üç çizgiden oluşur.

• Orta bant. 20 günlük basit hareketli ortalama.
• Üst bant. Orta bant artı 2 standart sapma.
• Alt bant. Orta bant eksi 2 standart sapma.

Normal dağılım varsayımı altında fiyatın yaklaşık yüzde 95'inin iki bant arasında kalması beklenir. Gerçek piyasalar şişman kuyruklu olduğu için bu oran yalnızca yaklaşıktır.

Formül

MA20 = son 20 günün kapanış ortalaması
σ20  = son 20 günün kapanış standart sapması

Üst bant = MA20 + 2 · σ20
Alt bant = MA20 − 2 · σ20

Bollinger'ın önerdiği standart parametre 20 gün ve 2 standart sapmadır. Bazı analistler 10 günlük üstel ortalama ve 1,5 standart sapma veya 50 gün ve 2,5 standart sapma varyantlarını kullanır. Bollinger her parametre değişikliğinin başka bir parametreyle dengelenmesi gerektiğini vurgular.

Yorumlama

1. Bant daralması. Bantlar birbirine yaklaşır. Düşük volatilite dönemidir. Yön belirsizdir fakat büyük bir hareket yaklaşmakta olabilir.
2. Bant genişlemesi. Volatilite artar. Trend güçleniyor olabilir.
3. Üst banda dokunma. Yatay piyasalarda aşırı alım sinyali olarak yorumlanır. Trend piyasalarında yorum farklıdır.
4. Alt banda dokunma. Yatay piyasalarda aşırı satım sinyali olarak yorumlanır. Aynı uyarı geçerlidir.
5. Bant dışı kapanış. Fiyatın normal aralığın dışına çıktığını gösteren güçlü sinyaldir.

En büyük hata: Bollinger Bands sinyal değil, çerçevedir

Yaygın hata şudur. "Üst bant geçildi, sat" kuralı çoğu zaman yanlıştır. Bollinger Bands bir volatilite çerçevesidir. Üst bant geçilmesi, fiyatın son 20 günün normalinden uzaklaştığını söyler. Bu durum yeni bir trendin başlangıcı da olabilir, geçici aşırı tepki de. RSI, işlem hacmi veya makro veriyle çapraz doğrulama yapılmadan tek başına alım satım sinyali değildir.

İyi kullanım yolları

1. Yatay piyasada ortalamaya dönüş. Üst bant ve RSI 70 üstünde birlikte oluşursa kısa vadeli düzeltme olasıdır. Alt bant ve RSI 30 altında birlikte oluşursa kısa vadeli tepki olasıdır. 2024 Ocak ayında BIMAS hisselerinde RSI 75 üstünde ve fiyat üst banta dokunduktan sonra üç haftalık yüzde 12 düzeltme gözlendi.

2. Trendli piyasada trend takibi. Sürekli üst banda yapışan fiyat güçlü yükseliş trendi gösterir. Bu durum satış sinyali değildir. 2023 yılında NVDA hissesi Mayıs bilançosundan sonraki altı ay boyunca neredeyse sürekli üst bant üstünde kapandı. Üst banttan satan trader 200 dolardan 500 dolara olan yükselişi kaçırdı.

3. Sıkışma sonrası kırılma. Bantlar tarihsel olarak çok daraldığında büyük bir hareket için sıkışma birikir. Hacim artışıyla birlikte bant kırılması momentum başlangıcı sayılır.

Bollinger Bant Genişliği (BBW)

Volatiliteyi sayısal olarak izlemek için kullanılır.

BBW = (Üst bant − Alt bant) / Orta bant

BBW tarihsel düşüklerinde sıkışma sinyali oluşur. Yüksek seviyeler trendin olgunlaştığını gösterir.

BIST'te Bollinger Bands

BIST 30'da Bollinger Bands üç tipik kalıp gösterir.

• TL volatilitesi yüksek olduğundan bantlar ABD piyasasına göre daha geniş seyreder.
• Trend dönemlerinde (2017 sonu, 2022 yaz) üst banda sık dokunmalar normaldir. Bunu satış sinyali olarak okuyan kazananı erken bırakır.
• TCMB faiz toplantısı veya TÜFE açıklaması öncesi daralan bant + sonrası genişleme, BIST 30 hisselerinde sık görülen kalıptır.

2018 Ağustos kur krizinde BIST 100 endeksi alt bandın çok altında kapattı. Aşırı satım yorumu sonraki hafta için doğru çıktı fakat orta vadede trend filtresi olmadan giren yatırımcı zarara devam etti. Bu, trend filtresi olmadan Bollinger sinyalinin yetersiz kaldığının somut örneğidir.

Dezavantajlar

• Tek parametre tüm volatilite yapısını yakalayamayabilir. 20 günlük tampon kısa veya uzun olabilir.
• Standart sapma geçmiş veriden hesaplandığı için tepki gecikir.
• 2 standart sapma için yüzde 95 yalnızca normal dağılım altında geçerlidir. Gerçek piyasalarda uç olaylar daha sıktır.
• "Bandı yedi" mi "kırdı" mı yorumu tartışmalıdır. Kapanış esas alınmadığında subjektifleşir.

Pratik özet

İlgili kavramlar

• Keltner Channels. Standart sapma yerine ortalama gerçek aralık (ATR) kullanır.
• Donchian Channels. Volatiliteden bağımsızdır. Sadece N günün en yüksek ve en düşük fiyatını kullanır.
• Z-skoru. Bollinger Bands'in skaler hali. Fiyatın ortalamadan kaç standart sapma uzakta olduğunu söyler.

Kaynakça

1. Bollinger, J. (2001). Bollinger on Bollinger Bands. McGraw-Hill, New York.
2. Murphy, J. J. (1999). Technical Analysis of the Financial Markets. New York Institute of Finance.
3. Wilder, J. W. (1978). New Concepts in Technical Trading Systems. Trend Research, Greensboro NC.
4. Lento, C. ve Gradojevic, N. (2007). The Profitability of Technical Trading Rules: A Combined Signal Approach. Journal of Applied Business Research, 23(1), 13-28.
5. Fang, J., Jacobsen, B. ve Qin, Y. (2014). Predictability of the Simple Technical Trading Rules. International Review of Financial Analysis, 33, 88-102.
6. Bollinger Bands resmi sayfası: bollingerbands.com

▸ Not: Bu sayfa eğitim ve araştırma amaçlıdır. Yatırım tavsiyesi içermez. Anlatılan kavram veya stratejilerin geçmiş performansı, gelecek için garanti vermez.

• ▸ MACD
  Birlikte sıkça kullanılan iki teknik gösterge.
• ▸ Mean Reversion
  Bollinger bantları aslında mean reversion göstergesidir.
• ▸ Risk Metrikleri
  Bollinger sinyallerinin gerçek getirisi nasıl ölçülür.