Türkiye Ekonomik Raporu · 2026 İkinci Çeyrek

Türkiye'nin makro fotoğrafı

Bu rapor TCMB EVDS sisteminden taze çekilen veri üzerine kuruludur. Her artifact altında veri tarihi ve seri kodu gösterilir; çeyreklik ve aylık serilerin yayın gecikmesi kaynağa bağlıdır.

Enflasyon. Yıllık TÜFE %32.4 (Nisan 2026 EVDS okuması, TP.FE25.OKTG01). Çekirdek B %33.5, Yİ-ÜFE %28.6. Politika faizi %40, reel faiz +%7.6 puan; bu fark son 36 ayın en yüksek pozitif duruşunda. TCMB Konut Fiyat Endeksi (Mart 2026) yıllık değişim %26.4, TÜFE Y/Y'den 4.5 puan düşük — konut reel olarak değer kaybediyor.

Reel ekonomi · öncü göstergeler. RKGE (mevsim arındırılmış, Nisan 2026) 98.6, TGE 85.5 — her iki endeks de 100 nötr eşiğinin altında. Sanayi Üretim Endeksi (mevsim ve takvim arındırılmış, Mart 2026) yıllık %-1.5, baz dönem 2021=100'e göre 109.9 seviyesinde.

Büyüme. GSYİH Y/Y reel büyüme 2025-Q4 itibarıyla %3.4; son dört çeyreğin ortalaması %3.6. HP filtresi (λ=1600) çıktı açığı %+0.22 — trendin hafif pozitif tarafında. İmalat KKO (Nisan 2026) %74.0, uzun dönem ortalamasının (%75.5) 1.5 puan altında.

İşgücü. Manşet işsizlik Mart 2026 itibarıyla %8.1; işgücüne katılım %51.8, istihdam oranı %47.6. Katılım oranı OECD ortalamasının (yaklaşık %65-70) belirgin altında.

Cari & kur. Cari işlemler 12 aylık kümülatif Mart 2026 verisiyle -39.7 mlr USD açık. REER (TÜFE bazlı, Nisan 2026) 106.3; son 24 ayın bandı 86.4-106.3.

Rezervler. 14 Mayıs 2026 analitik bilanço verisine göre brüt dış varlıklar 176.3 mlr USD; klasik net rezerv +47.3 mlr USD, sıkı ölçüm (bankalar swap düşülmüş) -56.8 mlr USD.

Kamu maliyesi. 12 aylık kümülatif (Mart 2026) bütçe gelirleri 14.1T TL, harcamaları 15.7T TL; manşet denge -1.6T TL açık. Faiz dışı denge +822 mlr TL fazla. Devlet iç borç stoku (tahvil) 8.34T TL; yıllık nominal değişim %+48.4.

Yabancı yatırımcı pozisyonu. 8 Mayıs 2026 haftalık verisine göre yurt dışı yerleşik hisse stoku 45.8 mlr USD, DİBS stoku 15.3 mlr USD. Son 52 hafta kümülatif net giriş — hisse +5.0 mlr USD, DİBS +6.5 mlr USD.

Kapsam notu. Bu sürümde henüz yer almayan göstergeler — Türkiye İmalat PMI (S&P Global / İSO, dış kaynak), getiri eğrisi tenor'ları (2Y/5Y/10Y, EVDS'de ayrı seri olarak yayınlanmıyor), TR 5Y CDS, EMBI spread ve perakende satış hacim endeksi — bir sonraki revizyonda scraper geliştirmesi sonrası eklenecek.

Bu aralar izlenecekler

TÜFE patikası · ana ankraj

Aylık TÜFE açıklaması her ayın 3'ünde TÜİK'ten geliyor. Manşet TÜFE'nin yanı sıra Çekirdek B endeksi, Yİ-ÜFE ve Piyasa Katılımcıları Anketi 12 ay sonrası beklentisi birlikte takip edilir.

TCMB toplantı kararları · indirim takvimi

TCMB Para Politikası Kurulu kararları ayda bir, Perşembe 14:00'te. Faiz patikası için Karar Metni ve Enflasyon Raporu birincil kaynak.

Reel faiz · sıkılığın ölçütü

Politika faizi eksi yıllık TÜFE. Bu fark pozitif kaldığı dönemlerde TCMB'nin sıkı duruşu sürüyor; negatife döndüğü önceki dönemlerde enflasyon beklentilerinde bozulma gözlenmişti.

Güven endeksleri · 100 eşik takibi

RKGE ve TGE 100 nötr eşiğinin altında kaldığı uzun dönemlerde reel ekonomi öncü göstergeleri zayıflar; eşiğin üstüne çıkış toparlanma sinyali olarak okunur. Aylık 25'inde yayınlanır.

Yabancı portföy haftalık · cari açığın finansmanı

TCMB her Perşembe 14:30'da Menkul Kıymet İstatistikleri yayınlıyor. DİBS net hareketinin yönü ve büyüklüğü, cari açığın portföy kanalıyla finansman kalitesini doğrudan gösterir.

Bütçe gerçekleşmeleri · faiz dışı denge önceliği

HMB her ay 15'inde Aylık Bütçe Gerçekleşmeleri açıklıyor. Manşet denge faiz harcamalarını içerir; faiz dışı denge yapısal mali duruşu daha iyi yansıtır.

TÜFE Nisan'da yıllık %32.4 düzeyinde. Bu seviye Türkiye için 2022 sonu zirvesinin (%85) çok altında olsa da gelişmekte olan ülke ortalamasının (%5-15 tipik bandı) beş ila altı katı, gelişmiş ekonomilerin %2-3 hedefinin yaklaşık on katı. Son beş yılın dip değerlerine yakın bir okuma.

Yirmi yıllık veriyle eğitilen SARIMA(1,1,1)(1,1,1,12) modeli Ekim ayı için merkezi tahmini %37 olarak veriyor. Aynı model beş yıllık veriyle çalıştırıldığında %23 öngörüyor. Uzun veriyi tercih etmemizin nedeni Türkiye'nin enflasyon yapışkanlığını ve baz etkilerinin alt-yıllık dalgalanmalarla bozulmasını yakalaması; bu yönüyle daha gerçekçi bir patikadır. %95 güven bandı %18-56 arasında oldukça geniş.

Grafikteki yeşil arka plan reel faizin pozitif olduğu ayları gösteriyor. Son on iki ayın tamamı yeşil bölgede. Aylık değişim son altı ayın ortalamasında 0.4-0.7 puan bandında; trend yönlü ancak gerileme tempolu.

Yorumumuz. Manşet TÜFE Nisan 2026'da %32.4 ile son altı ayın yüksek tarafında okundu; son 12 ayda bant 30.7-35.4 arasında salınmış, dezenflasyon yatay bir patikada ilerliyor. SARIMA(1,1,1)(1,1,1,12) merkezi tahmini önümüzdeki altı ay için %30-38 bandında bir patika öngörüyor, ancak %95 güven aralığı %18-56 — model belirsizliği geniş olduğu için tek nokta tahmininden çok bandın bütününü okumak güvenli. Reel faiz arka planı son 12 ayın tamamı yeşil bölgede (politika faizi > TÜFE Y/Y); pozitif reel faizin yapısal olarak korunduğu önceki dönemlerde dezenflasyon yön değişikliği olmadan sürmüştü.

Risk. Reel faizin negatife döndüğü 2021-2023 döneminde TÜFE Y/Y %20 bandından %85 zirvesine 18 ayda taşınmıştı; politika faizinin TÜFE Y/Y'nin altına inmesi durumunda benzer atalet baskısının yeniden aktive olma olasılığı artar. Son 6 ayda aylık Y/Y farkı -1.8 ile +1.5 puan bandında dalgalandı; bandın üst sınırının (≈+2 puan) 2-3 ay üst üste aşıldığı önceki dönemlerde baz etkisi dışında yapısal hızlanma sinyali olarak yorumlanmıştı.

STL ayrıştırması, bir zaman serisini üç bileşene ayıran istatistiksel bir tekniktir: kalıcı eğilim (trend), yıl içinde tekrar eden dalgalanma (mevsimsellik) ve geriye kalan rastgele sapmalar (kalıntı). Beş yıllık TÜFE Y/Y serisi üzerinde uyguladığımızda her bileşen ayrı bir bilgi veriyor.

Trend. Son on iki ayda trendin yönü kademeli olarak aşağı. Sıkı para politikası fiyat artış hızını yavaşlatıyor ancak düşüş çok yatay, ani bir kırılma yok. Klasik dezenflasyon eğrisinin Türkiye için ne kadar tedrici olduğunu gösteriyor.

Mevsimsellik. Yıl içinde yaklaşık on puanlık bir salınım var. Bu büyük genlik 2022-23 hiperenflasyon döneminin baz etkileriyle şişen yapısal döngüden geliyor: asgari ücret revizyonu, idari fiyat takvimi ve kurun yıl içi seyri TÜFE'nin aylık seyrinde tahmin edilebilir kalıplar üretiyor.

Kalıntı. Modelin trend ve mevsimsellikle açıklayamadığı sapmalar geniş bir bantta dalgalanıyor. Standart sapması son 24 ay ortalamasında yaklaşık 2 puan; tek bir aylık TÜFE okumasının trend yönü hakkında verdiği bilginin sınırlı olduğunu gösteriyor.

Yorumumuz. STL ayrıştırması son 12 ayda trendin yön olarak aşağı ama yavaş ilerlediğini, mevsimsellik bileşeninin yıl içi salınımının 2022-23 hiperenflasyon baz etkilerini hâlâ taşıdığını ve kalıntı bileşeninin geniş bir bantta dalgalandığını gösteriyor. Bu üç bileşenin bir arada bulunması "yön belli, patika belirsizliği yüksek" olarak okunabilir; tek bir aylık TÜFE okumasının trend yorumuna katkısı bu nedenle sınırlı kalır.

Risk. Kalıntı bileşeninin belirgin büyüdüğü geçmiş dönemler (2018 son çeyrek, 2021 son çeyrek) idari fiyat şokları veya kur tabanlı geçişkenlik şokları ile çakışmıştı; benzer büyüklükte bir kalıntı pikinin tekrarlanması model patikasını geçici olarak gürültüye boğar. Mevsimsellik kalıbının kırıldığı dönemlerde (asgari ücret ara zammı, KDV ayarlamaları) trend bileşeninin de yön değiştirdiği gözlenmişti.

TCMB anketi medyan beklentilerine göre cari yıl sonu TÜFE 27.8, gelecek yıl sonu 20.0. Gerçekleşen TÜFE 32.4 ile cari yıl sonu beklentisi arasındaki fark 4-5 puan, beklenti rakamın altında. Anketin son 36 aylık geçmişine bakıldığında gerçekleşmeler beklentinin çoğu zaman üstünde sonuçlandı; sapmanın yönü baskın olarak yukarı. 12 ay sonrası beklentisi cari yıl sonu beklentisinin altında (20.0 vs 27.8) — anket katılımcıları dezenflasyon patikasını fiyatlıyor.

Yorumumuz. Cari yıl sonu beklentisi %27.8, gerçekleşen Nisan TÜFE Y/Y %32.4 — fark 4.6 puan, beklenti gerçeğin altında. Anketin son 36 aylık sapma dağılımına bakıldığında beklentilerin gerçeğin çoğunlukla altında kaldığı görülüyor; bu kalıp ya katılımcıların TCMB hedefine fazla bağlı kaldığını ya da dinamik enflasyon şoklarının modellerine geç yerleştiğini söylüyor. 12 ay sonrası beklentisi %20.0 — cari yıl sonu beklentisinin 7.8 puan altı, yani anket dezenflasyonun süreceği bir patikayı fiyatlıyor.

Risk. Beklenti-gerçekleşme makasının 6 puan üzerine açıldığı önceki dönemlerde (2022 ortası, 2023 başı) anket çapasının ne kadar yapışkan olduğu sorgulanır olmuştu; benzer büyüklükte sapmanın 2-3 ay üst üste sürmesi, anketin sonraki revizyonunda yukarı yönlü düzeltme olasılığını artırır. 12 ay sonrası beklentinin TCMB hedefine yakınsadığı ama gerçekleşmenin saptığı bir senaryo, dezenflasyon iletişim güveninde aşınma riski olarak okunabilir.

Mar 2026 itibarıyla TCMB Konut Fiyat Endeksi (KFE, Türkiye geneli) yıllık değişimi %26.4; aynı dönem TÜFE Y/Y %30.9. Aradaki fark -4.5 puan, yani konut fiyatları enflasyonun altında bir tempoda artıyor — yani reel olarak değer kaybediyor. Son 12 ayda KFE Y/Y bandı 26.3-32.9, TÜFE Y/Y bandı 30.7-37.9; KFE-TÜFE makasının yönü reel konut fiyatlarının trend yönünü doğrudan gösteriyor.

Yorumumuz. Mart 2026 itibarıyla KFE Y/Y %26.4, aynı dönem TÜFE Y/Y %30.9 — makas -4.5 puan, yani konut fiyatları enflasyonun altında bir tempoda artıyor, reel olarak değer kaybediyor. Son 12 ayda KFE Y/Y bandı 26.3-32.9'a sıkışmış durumda; bu daralma son 3 yılın çoğunda KFE'nin TÜFE'nin üzerinde kaldığı dönemden bir kırılma. Konut fiyat artışının enflasyonun altına inmesi, hane halkı reel servet birikiminin konut kanalıyla zayıfladığı dönemlerde gözlenen bir kalıptır.

Risk. KFE-TÜFE makasının -10 puan altına genişlediği önceki dönemlerde (2019 sonu, 2018 başı) konut piyasasında talep zayıflığı ve ipotek koşullarının sıkılığı eş zamanlıydı; makasın bu seviyeye doğru genişlemesi durumunda inşaat sektörü istihdamında 6-12 ay gecikmeli zayıflama gözlenme olasılığı artar. Tersine, makasın hızla pozitife döndüğü dönemler genellikle TL'nin reel değer kaybı + ithal inşaat malzemesi maliyet baskısı ile çakışmıştı.

Üç temel enflasyon göstergesi son aylarda birbirine yakın seyrediyor. TÜFE %32.4, Çekirdek B %33.5, Yİ-ÜFE %28.6. Çekirdek'in genel TÜFE'nin biraz üstünde kalması, fiyat artışlarının yalnızca volatil kalemlerden (gıda, enerji) değil ana mal ve hizmet sepetinden de güç aldığını gösteriyor.

Yİ-ÜFE manşet TÜFE'nin yaklaşık 4 puan, Çekirdek B'nin yaklaşık 5 puan altında. Üretici-tüketici makasının bu yönde açık olması son 18 aydır süren bir kalıp; öncesindeki dönemde Yİ-ÜFE TÜFE'nin üzerindeydi. Çekirdek B'nin manşet TÜFE'nin üzerinde kalması, mal ve hizmet sepetinin volatil kalemler dışındaki katılığını gösteriyor.

Yorumumuz. Nisan 2026 itibarıyla TÜFE %32.4, Çekirdek B %30.5, Yİ-ÜFE %28.6 — Çekirdek B manşetin yaklaşık 2 puan, Yİ-ÜFE manşetin 4 puan altında. Çekirdek B'nin manşete yakın seyretmesi, fiyat artışlarının volatil kalemler (gıda, enerji) dışında, ana mal-hizmet sepeti içinde de sürdüğünü gösteriyor. Üretici-tüketici makasının (Yİ-ÜFE − TÜFE) negatif kalması son 18 aydır gözlenen bir kalıp; öncesinde Yİ-ÜFE TÜFE'nin üzerinde seyrederek geçişkenlik baskısı yaratıyordu.

Risk. Yİ-ÜFE'nin TÜFE'yi geçtiği dönemlerin (2021 sonu, 2022 ortası) tipik gecikmesi 3-6 ay sonra TÜFE'ye yansıma şeklinde gerçekleşmişti; üretici-tüketici makasının yeniden pozitife dönmesi, sonraki 3-6 ayda TÜFE'de yukarı sürpriz olasılığını yapısal olarak artırır. Çekirdek B'nin manşeti belirgin geçtiği dönemlerde (örn. 2023 ortası, hizmet enflasyonu kaynaklı) TCMB sıkılaştırma kararları öne çekilmişti.

Nis 2026 okumalarına göre Reel Kesim Güven Endeksi (mevsim arındırılmış) 98.6, Tüketici Güven Endeksi 85.5. Her iki endekste de 100 değeri iyimserlik-kötümserlik eşiğidir; güncel RKGE bu eşiğin altında, TGE eşiğin altında. Son 12 ayda RKGE bandı 98.4-104.1, TGE bandı 83.5-85.7 — iki seri kıyaslandığında üretici ve tüketici tarafının yıl içi senkronizasyonu (ya da ayrışması) doğrudan okunabilir.

Yorumumuz. RKGE (mevsim arındırılmış, Nisan 2026) 98.6, TGE 85.5 — her ikisi de 100 nötr eşiğinin altında, yani üretici ve tüketici tarafı kötümser bölgede. Son 12 ayda RKGE bandı 98.4-104.1 (eşik civarında salınım), TGE bandı 83.5-85.7 (daha derin kötümserlik); iki endeksin senkronize zayıflığı reel ekonomi öncü göstergelerinde tutarlı bir tablo veriyor. RKGE'nin nötr eşiğe yakın salınması, üretici tarafının kötümserliğinin tüketici kadar derin olmadığını söylüyor.

Risk. TGE 80'in altına indiği önceki dönemlerde (2020 pandemi başı, 2022 sonu) perakende satışlarda Y/Y daralma 3-6 ay gecikmeli olarak görülmüştü; benzer eşik kırılması olası bir reel daralma sinyali olarak okunur. RKGE'nin 95'in altına indiği dönemlerde tipik olarak imalat istihdamında zayıflama ve KKO'da düşüş eş zamanlı gözlenmişti; bu eşiğin altında kalındığı dönemler dezenflasyona katkı veren ama büyümeyi finanse eden kanalı zayıflatan bir konjonktür olarak yorumlanır.

Mar 2026 itibarıyla mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (toplam sanayi) 109.9, yıllık değişim %-1.5, aylık değişim %-0.8. Son altı ayda yıllık büyüme bandı -1.8 ile +2.8, aylık değişim bandı -2.8 ile +2.7. Endeks 2021 baz dönemine göre üretim seviyesinin baz dönem ortalamasının üzerinde olduğunu gösteriyor; SÜE GSYİH'nin sanayi bileşeninin öncü göstergesidir.

Yorumumuz. SÜE Mart 2026 itibarıyla 109.9 (2021=100), yıllık %-1.5, aylık %-0.8 — son altı ayın yıllık değişim bandı -1.8 ile +2.8, aylık değişim bandı -2.8 ile +2.7 arasında, sanayi tarafı sıfır büyüme civarında yatay seyrediyor. Endeksin baz dönem ortalamasının üzerinde kalması nominal seviye kazancını gösteriyor; Y/Y momentumun negatife dönmesi GSYİH'nin sanayi alt-bileşeninin son çeyreklerde büyümeye katkısının sınırlı kaldığını söylüyor. Bu kalıp KKO'nun uzun dönem ortalamasının altında kaldığı dönemlerle örtüşüyor.

Risk. SÜE Y/Y'nin -3 puan altına 3 ay üst üste indiği önceki dönemlerde (2018 son çeyrek, 2020 ortası) çıktı açığının negatife derinleştiği ve TCMB para politikasının gevşeme alanı bulduğu görülmüştü; mevcut bandın bu eşiğe doğru hareket etmesi durumunda benzer politika tepkisi olasılığı artar. Tersine, +5 puanın üzerinde 3 ay sürdüğü dönemler KKO'da 80+ seviyelerle eşleşmişti.

En son açıklanan 2025-Q4 döneminde GSYİH Y/Y reel büyüme %3.4. Son dört çeyreğin ortalaması %3.6; aynı dört çeyrekte bant 2.5 ile 4.7 arasında. Son sekiz çeyreğin 8 tanesi pozitif bölgede tamamlandı, geri kalanı negatif.

Yorumumuz. 2025-Q4 GSYİH Y/Y %3.4; son dört çeyreğin ortalaması %3.6, bant 2.5-4.7 arası. Türkiye'nin uzun dönem trend büyümesi tarihsel olarak %4-5 bandında gerçekleştiğinden, son dört çeyrek ortalaması bu bandın hafif altında; potansiyel üstü büyüme değil, normalize bir tempo. Son sekiz çeyreğin tamamı pozitif bölgede tamamlanmış olması resesyon dinamiğinden uzak olduğumuzu söylüyor.

Risk. GSYİH Y/Y %2'nin altına 2 çeyrek üst üste indiği önceki dönemlerde (2019, 2020 Q2) işsizlik 1-2 puan yukarı sıçramış, TCMB faiz indirim alanı genişlemişti; bandın bu seviyeye doğru hareket etmesi durumunda işgücü piyasasında benzer bir gevşeme olasılığı artar. %5 üzeri 4 çeyrek üst üste büyüme dönemleri (2021) çıktı açığının pozitife açıldığı ve enflasyonun talep tarafı baskısı aldığı dönemlerdi.

2025-Q4 itibarıyla çıktı açığı %+0.22; trendin pozitif tarafında. Son sekiz çeyrekte açık -0.59 ile +0.31 bandında dalgalandı, ortalama %-0.08. HP filtresi (λ=1600) GSYİH zincirlenmiş hacim serisinin log dönüşümü üzerinde uygulandı; trend ve çevrim ayrıştırması model varsayımına bağlıdır.

Yorumumuz. 2025-Q4 çıktı açığı %+0.22 — trendin hafif pozitif tarafında, son sekiz çeyrekte bandın -0.59 ile +0.31 arasında dalgalandığı bir yapıda. Aralık dar kalıyor, yani Türkiye ekonomisi son iki yıldır potansiyel trende yakın seyrediyor. HP filtresi (λ=1600) yapısal varsayım gerektirir; uçtaki sapma örneklem sonu (end-sample) etkisinden daha duyarlıdır, bu nedenle son okuma için ±0.3 puan belirsizlik makul bir çerçeve.

Risk. Çıktı açığının %-1.5'in altına indiği önceki dönemlerde (2020 pandemi, 2019 daralma) işsizlik 2 puanın üzerinde yukarı tepki vermişti; benzer büyüklükte negatif açık olası bir resesyon sinyali olarak okunur. Pozitif tarafta %+1.5 üzeri açıkların gözlendiği dönemler (2017-2018) çekirdek enflasyonun talep tarafı baskısıyla yukarı koşullarda eşleşmişti.

Nis 2026 itibarıyla imalat KKO %74.0. Son altı ay bandı 74.0-74.4, ortalaması %74.1; on iki ay ortalaması %74.1. Uzun dönem ortalamasıyla (75.5%) karşılaştırıldığında güncel okuma 1.5 puan altında.

Yorumumuz. Nisan 2026 KKO %74.0; son altı ayın ortalaması %74.1, on iki ay ortalaması %74.1, bant 74.0-74.4 arasında sıkışmış. Uzun dönem ortalaması %75.5 ile karşılaştırıldığında 1.5 puan altta; bu yapı atıl kapasitenin olduğu ama derin bir daralma sinyali vermediği bir bölgeyi tarif ediyor. KKO'nun bu bantta yatay seyretmesi sanayi üretiminin Y/Y daralmasıyla tutarlı (bkz. 03c).

Risk. KKO %70'in altına indiği önceki dönemlerde (2008-09 krizi, 2020 pandemi başı) imalat istihdamında 4-6 ay gecikmeli olarak %3-5 daralma gözlenmişti; bu eşik altına doğru hareket olası bir resesyon sinyali olarak okunur. %80 üzerinde 6 ay üst üste kaldığı dönemler (2017 sonu) yatırım kararlarında ısınma ve fiyat baskısının talep tarafı katkısıyla eşleşmişti.

Mar 2026 itibarıyla manşet işsizlik %8.1, işgücüne katılım %51.8, istihdam oranı %47.6. Son on iki ayda işsizlik bandı 7.6-9.0, katılım bandı 51.2-55.0. İşgücüne katılım OECD ortalamasının (yaklaşık %65-70) belirgin altında; manşet işsizliğin yorumlanmasında bu yapısal bağlam dikkate alınmalı.

Yorumumuz. Manşet işsizlik Mart 2026 %8.1, işgücüne katılım %51.8, istihdam oranı %47.6. Son 12 ayda işsizlik bandı 7.6-9.0, katılım bandı 51.2-55.0 — manşet işsizlik son 10 yılın alt yarısında, görünüş olarak işgücü piyasası sıkı. Yine de katılım oranı OECD ortalamasının (yaklaşık %65-70) belirgin altında; resmi istatistiğe yansımayan büyük bir çalışmayan kitlenin olduğu dönemlerde manşet işsizliğin ücret-fiyat baskısı sinyali olarak değeri azalmış olarak okunmuştur.

Risk. İşgücüne katılımın %50'nin altına 6 ay üst üste indiği önceki dönemlerde (2020 pandemi) manşet işsizlik aşağı çekilse de geniş tanımlı işsizlik (atıl + ümitsiz) belirgin yukarı tepki vermişti; benzer bir hareket TCMB için manşet işsizliğin politika kısıtı olmamasını sürdürür. Tersine katılımın %55 üzerine çıkıp manşet işsizliğin de %10+ bandına geçtiği dönemler (2018-19) ücret-fiyat sarmal baskısı ve TCMB faiz tepkisiyle eşleşmişti.

Politika faizi %40 seviyesinde. 2024 zirvesi %50'den 10 puan aşağıda; kademeli gevşeme döngüsünün orta aşamasında. Bu seviye TCMB'nin dezenflasyona kararlılığının somut göstergesi.

İndirim ritmi son altı toplantıda 100-250 baz puan arasında dalgalandı. Toplantı kararları TÜFE açıklamalarına yakın takip ediliyor; sürpriz yukarı çıkan TÜFE açıklamaları sonrasındaki toplantılarda indirim miktarı görece düşük, sürpriz aşağı çıkan açıklamalardan sonra görece yüksek seyretti. Son 12 ayda toplam indirim 1000 baz puan.

Yorumumuz. Politika faizi %40, 2024 zirvesi %50'den 10 puan aşağıda — kademeli gevşeme döngüsünün orta aşamasında. Son 12 ayda toplam indirim 1000 baz puan, toplantı başına ortalama 100-250 baz puan bandında; bu hız reel faizin pozitif kaldığı bandı koruyor (06b'ye bkz.). İndirim ritminin TÜFE açıklamalarına paralel salınması TCMB'nin veri-bağımlı tutumunu yansıtıyor.

Risk. Toplantı başına 300 baz puan üzeri hızlı indirim adımlarının atıldığı önceki dönemlerde (2021 Eylül-Aralık) kurda 3-6 ay içinde belirgin volatilite, dolarizasyon eğilimine dönüş ve TCMB rezerv pozisyonunda erozyon eş zamanlı gözlenmişti; mevcut indirim ritminin bu eşiğe yaklaşması durumunda benzer kalıbın tekrarlanma olasılığı artar. Tersine 0 baz puan duraklamaların uzun sürdüğü dönemler çıktı açığını daha negatife taşıyan bir konjonktür olarak yorumlanmıştı.

Politika faizi %40, yıllık TÜFE %32.4. Aradaki fark reel faiz olarak %7.6 puanla pozitif tarafta. Bu seviye son 36 ayın en yüksek reel duruşu; öncesindeki 24 ayın büyük bölümünde reel faiz negatif bölgedeydi. Son 6 ayda reel faiz 5-8 puan bandında dalgalandı; bandın yönü TÜFE açıklamalarına paralel.

Yorumumuz. Politika faizi %40 eksi TÜFE Y/Y %32.4 = reel faiz +%7.6 puan. Bu seviye son 36 ayın en yüksek pozitif duruşunda; öncesindeki 24 ayın büyük bölümünde reel faiz negatif bölgedeydi. Pozitif reel faizin yapısal olarak korunduğu önceki dönemlerde (2018 başı, 2019 ortası) dolarizasyon eğiliminde gerileme ve TL mevduat tarafında reel kazanç gözlenmişti — yani ölçülebilir üç işlevi var: dolarizasyona fren, talep tarafında baskı, TL'ye carry tabanı.

Risk. Reel faizin negatife döndüğü 2021-2023 döneminde TÜFE Y/Y %20'den %85'e taşınmış, dolarizasyon eğilimi keskin yükselmiş ve TCMB rezervleri çıkış yönünde baskı görmüştü; mevcut +%7.6 puan tamponun erozyona uğraması (örn. <%3 puana inmesi) durumunda benzer atalet baskısının yeniden aktive olma olasılığı artar. +%10 puan üzeri reel faiz tarihsel olarak büyüme tarafında 3-6 ay gecikmeli fren etkisi yaratmıştı.

May 14, 2026 tarihli analitik bilanço verisine göre brüt dış varlıklar 176.3 mlr USD; klasik net rezerv (brüt eksi döviz yükümlülükleri) +47.3 mlr USD, sıkı ölçüm (bankalar swap düşülmüş) -56.8 mlr USD. Son 90 günde sıkı ölçüm bandı -78.6 ile -16.4 mlr USD arasında dalgalandı.

Yorumumuz. 14 Mayıs 2026 itibarıyla brüt dış varlıklar 176.3 mlr USD, klasik net rezerv (brüt − döviz yükümlülükleri) +47.3 mlr USD, sıkı ölçüm (bankalar swap düşülmüş) -56.8 mlr USD. Son 90 günde sıkı ölçüm bandı -78.6 ile -16.4 mlr USD arasında dalgalandı; bandın yönü Mayıs'ta toparlanma tarafında. Üç ölçümün birlikte okunması önemli: brüt rakam müdahale kapasitesini, klasik NIR ödeme yeterliliğini, sıkı ölçüm ise gerçek kullanılabilir tamponu temsil eder.

Risk. Sıkı ölçümün -100 mlr USD altına indiği önceki dönemler (2022 başı) kur baskısı, dolarizasyon eğilimi ve müdahale kapasitesi kısıtlanması ile çakışmıştı; benzer eşik kırılması TCMB'nin manevra alanını daraltır. Brüt rezervlerin haftalık 5+ mlr USD erimesi 4 hafta üst üste sürdüğü dönemlerde döviz tevdiat çıkışları ve REER kanalında değer kaybı eş zamanlı gözlenmişti.

Mar 2026 verisi itibarıyla 12 aylık kümülatif cari açıkı 39,724 milyon USD (-39,724). Son altı ayın bandı -39,724 ile -26,936 milyon USD arasında, ortalaması -32,050. Son on iki ayda seri -39,724--20,979 aralığında dalgalandı; trendin yönü açık genişliyor.

Yorumumuz. Mart 2026 verisiyle 12 aylık kümülatif cari açık 39.7 mlr USD (-39,724 mn USD). Son altı ayın bandı -39.7 ile -26.9 arasında, ortalaması -32.0; on iki ayın bandı -39.7 ile -21.0 — açık son 6 ayda yaklaşık 13 mlr USD genişlemiş. Bu büyüklük Türkiye'nin yıllık net enerji + altın ithalat faturasının (tipik 50-60 mlr USD) önemli bir kısmına karşılık geliyor; açığın yapısal sürücüleri büyük ölçüde bu iki kalemdir.

Risk. Cari açığın yıllık 60 mlr USD üzerine çıktığı önceki dönemlerde (2013, 2017) finansman kalitesi sorgulanmış, TL üzerinde kur baskısı yoğunlaşmıştı; mevcut bandın bu seviyeye doğru genişlemesi durumunda yabancı portföy çıkışlarına duyarlılık artar. Tersine açığın 20 mlr USD altına indiği dönemler (2019, 2020) tipik olarak iç talep zayıflığı + altın ithalatı sınırlamaları ile çakışmıştı.

Nis 2026 itibarıyla TÜFE bazlı REER endeks değeri 106.3 (TCMB serisi TP.RK.T1.Y). Son altı ayın bandı 98.9-106.3, ortalaması 102.5; son 24 ay bandı 92.3-106.3. Endeksin yükselmesi TL'nin reel olarak değerlendiğine, düşmesi reel olarak değer kaybettiğine işaret eder; son 6 ay - 24 ay karşılaştırması: reel değerlenme yönünde.

Yorumumuz. Nisan 2026 itibarıyla TÜFE bazlı REER endeks değeri 106.3. Son altı ay bandı 98.9-106.3, ortalama 102.5; son 24 ay bandı 86.4-106.3, son 6 ay ortalaması son 24 ay ortalamasının üzerinde — yani TL son 24 aya kıyasla son 6 ayda reel olarak değerlendi. Endeksin uzun dönem ortalamasının üzerine çıkması, TL'nin reel olarak güçlü konumda olduğu dönemleri tarif eder.

Risk. REER'in 80'in altına indiği önceki dönemlerde (2022 sonu, 2023) ihracat rekabet gücü artmış ama ithalat fiyat baskısı TÜFE'ye geçişkenlik kanalını canlandırmıştı; mevcut bandın bu seviyeye doğru gerilemesi durumunda dezenflasyon patikasında ithalat geçişkenliği kaynaklı yukarı sapma olasılığı artar. 110+ seviyeleri tarihsel olarak ithalat patlaması + cari açık genişlemesi ile çakışmıştı.

Mar 2026 itibarıyla 12 aylık kümülatif genel bütçe gelirleri 14,107 mlr TL, harcamaları 15,749 mlr TL; ortaya çıkan denge açık olarak 1,642 mlr TL (-1,642). Faiz dışı denge aynı dönemde fazla olarak 822 mlr TL (+822); manşet denge ile faiz dışı denge arasındaki fark dönem için faiz harcamalarının büyüklüğüne karşılık geliyor. Harcama/gelir oranı %111.6 (son 12 ay ortalaması %119.6); bu oran 100'ün altındaysa cari yılda gelir harcamaları karşılıyor, üzerindeyse açık veriliyor.

Yorumumuz. Mart 2026 itibarıyla 12 aylık kümülatif gelir 14.1T TL, harcama 15.7T TL, denge -1.6T TL açık. Faiz dışı denge +822 mlr TL fazla — manşet ile faiz dışı arasındaki yaklaşık 2.5T TL'lik makas dönem faiz harcamalarına karşılık geliyor. Harcama/gelir oranı %111.6, son 12 ay ortalaması %119.6; oranın 100'ün belirgin üstünde kalması yapısal açığın faiz harcamalarının yanı sıra ana harcama kaleminde de baskı taşıdığını gösteriyor.

Risk. Faiz dışı dengenin negatife döndüğü önceki dönemlerde (2020-21 pandemi destek paketi) bütçe disiplini sorgulanmış, dış borçlanma maliyetlerinde primlerin yükseldiği gözlenmişti; mevcut +822 mlr TL fazlanın aşınması durumunda yapısal mali alan daralır. Tersine harcama/gelir oranının %105'in altına 2-3 çeyrek üst üste indiği dönemler (2019 ilk yarı) TL kontrollü yıllarla çakışmıştı.

Mar 2026 itibarıyla devlet iç borç stoku (tahvil) 8,341 mlr TL. Yıllık değişim %+48.4; 12 ay önce stok 5,621 mlr TL düzeyindeydi, mutlak artış +2,719 mlr TL. Seri nominal TL bazında; reel büyüklük için aynı dönemin TÜFE seyri ile beraber okunmalı (12 aylık TÜFE şu an %32.4).

Yorumumuz. Mart 2026 itibarıyla iç borç stoku 8.34T TL; yıllık nominal değişim %+48.4. 12 ay önce stok 5.62T TL idi, mutlak artış 2.72T TL. Aynı dönemde TÜFE Y/Y %32.4 olduğundan reel büyüme yaklaşık +%12 — yani borç stoku nominal hızı enflasyondan belirgin yüksek, reel olarak da büyüyor. Bu kalıp yeni borçlanmanın eski borç servisini aşan ölçekte gerçekleştiği dönemleri tarif eder.

Risk. İç borç stokunun reel büyümesinin %20 üzerine çıktığı dönemler yapısal mali kırılma sinyali olarak okunur — tarihsel olarak (son 20 yıllık çerçevede) stok reel büyümesi tipik olarak %5-15 bandında seyretti. Mevcut +%12 reel hızın bu bandın üst ucuna yakın olması mali alan tartışmalarının yoğunlaştığı bir konjonktürle örtüşür. Reel daralma (negatif reel büyüme) dönemleri (2010-2013) tipik olarak güçlü vergi tahsilatı + faiz dışı fazla ile çakışmıştı.

2026-05-08 itibarıyla yurt dışında yerleşik yatırımcıların yurt içi piyasada hisse stoku 45,832 mn USD, DİBS stoku 15,273 mn USD. Son 52 hafta kümülatif net hareket — hisse tarafında +4,963 mn USD (giriş), DİBS tarafında +6,507 mn USD (giriş). Seri TCMB'nin haftalık "Yurt Dışı Yerleşiklerin Menkul Kıymet Portföyü" yayınından gelir (USD piyasa değeri); stok değişimi hem net işlem hem fiyat ve kur etkisini içerir, akım serisi yalnızca net alış-satışı yansıtır.

Yorumumuz. 8 Mayıs 2026 itibarıyla yurt dışında yerleşik yatırımcıların yurt içi hisse stoku 45.8 mlr USD, DİBS stoku 15.3 mlr USD. Son 52 hafta kümülatif net hareket — hisse +5.0 mlr USD giriş, DİBS +6.5 mlr USD giriş. Bono tarafındaki net girişin hisseye yakın büyüklükte olması yüksek reel faize bağlı carry pozisyonunun ana motor olduğunu söylüyor. Bu kombinasyon TL DİBS'lerde reel faizi ve TL'nin görece istikrarını fiyatlayan bir konumlanma.

Risk. Aylık yabancı net çıkışın 2 mlr USD üzerine çıktığı ve 3 ay üst üste sürdüğü önceki dönemlerde (2018 Ağustos, 2023 başı) kur baskısı keskinleşmiş, faiz yukarı patika eş zamanlı gözlenmişti; mevcut girişin bu hızda çıkışa dönmesi durumunda cari açığın finansman kalitesi sorgulanır. Hisse tarafının ayrı bir dinamikle (sektörel haber, banka kâr beklentisi) çıkışa dönüp DİBS girişinin sürdüğü senaryolar risk algısının sektörel kaldığı, sistemik olmadığı dönemler olarak okunmuştu.